De Schuur

 De Toneelschuur is een servicegericht theater, film- en productiehuis in het hart van Haarlem. Zowel lokaal, regionaal als landelijk wil de Schuur een toonaangevende organisatie zijn. De voorstellingen en films zijn inspirerend, innovatief, open en spraakmakend en worden getoond aan een uiteenlopend publiek passend bij de betreffende film of voorstelling.
Toneelschuur Producties biedt jaarlijks een selecte groep theatermakers de mogelijkheid hun artistieke talent in een traject op maat te ontwikkelen. Toneelschuur producties zijn divers en verrassend, met kwaliteit en professionaliteit als uitgangspunten. De Toneelschuur en Toneelschuur Producties willen een continue bijdrage aan de ontwikkeling en verbreding van de podiumkunsten leveren.
De Schuur is een huis waar altijd iets gebeurt, waar medewerkers, publiek en bespelers zich thuis voelen en graag terugkomen.

In 2013 bestond het huidige gebouw van de Toneel- en Filmschuur tien jaar. Het publiek, de theatergezelschappen en de medewerkers van de Toneelschuur genieten al tien jaar lang van dit bijzondere theater, dat in de volksmond nog regelmatig 'nieuwe Toneelschuur' genoemd wordt. Het gebouw zelf is onmiskenbaar één van de grote successen van de Toneelschuur. Lees hier de speech die directeur Frans Lommerse gaf tijdens de jubileumborrel voor genodigden

Al meer dan veertig jaar is de Toneelschuur in Haarlem een toonaangevend en eigentijds huis voor de Nederlandse toneel-, dans- en filmwereld. Als een van de pioniers van het 'vlakkevloertheater' in Nederland, is de Toneelschuur uitgegroeid tot een theater waar vormverkennend en nieuw repertoire gemaakt en gepresenteerd wordt. Jaarlijks worden in de twee theaterzalen talrijke eigen producties en belangrijke voorstellingen van het gesubsidieerde aanbod van toneel en moderne dans uit binnen- en buitenland gepresenteerd. In de Filmschuur is een brede programmering te zien van de belangrijkste Arthouse films. Begin jaren negentig maakte de overweldigende groei van de publieke belangstelling het noodzakelijk om uit te gaan kijken naar nieuwe behuizing.

 

De Schuur profileert zich als het huis in Haarlem waar inspirerende innovatieve, open en spraakmakende theater- en filmvoorstellingen te zien zijn. De Toneelschuur staat voor kwaliteit en vernieuwing en is een vooruitstrevend theater. De Toneelschuur is een belangrijk premièretheater. Jaarlijks worden, naast voorstellingen van de grote theater- en dansgezelschappen, producties van nieuwe makers bij Toneelschuur Producties en gastgezelschappen gepresenteerd. Dat laatste (de nieuwe makers en groepen) is een belangrijk speerpunt in het beleid van de Toneelschuur.

De Filmschuur wil voor Haarlem en omgeving een divers aanbod van kwaliteitsfilms bieden, met aandacht voor drie functies van film: film als kunstvorm, film als (cultureel) maatschappelijke uiting en film als amusement. De filmprogrammering is zo actueel mogelijk en toont naast klassieke en experimentele films ook films uit verschillende culturen.

Het gebouw

Schetsplan

In opdracht van de Toneelschuur ontwierp de internationaal vermaarde Haarlemse tekenaar en ontwerper Joost Swarte in 1996 een schetsplan. Dit schetsplan voor een 'nieuw huis voor de Toneelschuur' betrof een studie naar de mogelijkheden om het programma van de Toneelschuur in te passen in een nieuwe locatie in de Haarlemse binnenstad. In dit plan is het programma opgedeeld in een aantal afzonderlijke bouwdelen, ieder met een eigen functie. Binnen deze fysieke scheiding van functies is een gelijktijdig gebruik van de publieksruimten mogelijk en wordt tevens een gezamenlijk gebruik van algemene functies gegarandeerd. Door een ingenieuze hoekoplossing ontstaat ruimte voor de expeditiegarage, waarboven de filmzalen als expressief volume zijn geplaatst. Kenmerkend element is de schuine glasgevel, die zichtbaar is vanaf het Klokhuisplein. De wand vormt de scheiding tussen het gebouw en de stad, maar legt tegelijkertijd een onderlinge relatie.

 

Definitief ontwerp

van Joost Swarte is door het bestuur van de Toneelschuur en de gemeente Haarlem in 1997 besloten het project te realiseren. Mecanoo architecten uit Delft is in 1998 gevraagd het schetsplan in nauwe samenwerking met Joost Swarte verder uit te werken en uitvoeringsgereed te maken. Vervolgens zijn, geheel binnen het concept van het schetsplan, een aantal aanpassingen doorgevoerd. Zo zijn enkele bestaande historische panden in het complex geïntegreerd, is de routing door het gebouw geoptimaliseerd en is de foyer verruimd. De bouw startte in in april 2001 en de feestelijke opening vond op 10 mei 2003 plaats. De succesvolle samenwerking tussen Joost Swarte en Mecanoo architecten voor de Toneelschuur heeft tot een vervolgproject geleid: op een aanpalende locatie naast het historische 'Hofje van Bakenes' wordt het nieuwe 'Hofje De Tweede Kamer' ontworpen.

 

Locatie

De locatie van de nieuwe Toneelschuur bevindt zich op een historische locatie in de Haarlemse binnenstad. Ze ligt op het noordelijke gedeelte van het Enschedé-terrein, pal naast het Concertgebouw, en wordt begrensd door de Lange Begijnestraat, de Korte Begijnestraat, de Wijde Appelaarsteeg en het 'Hofje van Bakenes'. De locatie wordt gekenmerkt door een fijnmazige, kleinschalige stedelijke structuur. Door de opdeling van het gebouw in afzonderlijke bouwdelen sluit de nieuwbouw aan op deze structuur.

 

Planopzet

Voor het goed functioneren van de nieuwe Toneelschuur is de oplossing van de publieksstromen en de theatertechniek essentieel. Daarnaast is het laden en lossen voor en na de voorstelling cruciaal, omdat hieraan strenge eisen worden gesteld om de overlast voor de buurt te beperken. De verschillende functies zijn verdeeld in een aantal bouwdelen die allen fysiek aansluiten op een 'technische schijf'. Deze schijf is de ruggengraat van het gebouw, waarin alle technische voorzieningen zijn ondergebracht. Aan weerszijden van de technische schijf liggen de twee theaterzalen, de twee filmzalen, de foyers, het theatercafé en de garage voor het laden en lossen. De kantoren zijn ondergebracht in een aantal bestaande oude panden, die in het gehele complex zichtbaar worden geïntegreerd en refereren aan de historische bebouwing. Voor het publiek is de ruime foyer op de begane grond het hart van het gebouw. Door de grote glazen pui wordt de straat als het ware naar binnen gehaald; er is een open contact tussen binnen en buiten. Vanuit de foyer zijn niet alleen alle zalen te bereiken, maar ook het theatercafé is direct zichtbaar en te betreden. Dit café is ook buiten de voorstellingen apart toegankelijk.

 

Architectuur

De verschillende bouwdelen kregen ieder een eigen uitdrukking, waardoor een variatie in hoogte en in vorm ontstond. Deze uitstraling wordt versterkt doordat de onderdelen in verschillende materialen en in verschillende kleuren worden uitgevoerd: glas, metselwerk, pleisterwerk, hout, beton en koper. Hierdoor nestelt het gebouw zich in zijn omgeving. Enerzijds is er aansluiting in maat en schaal met het Concertgebouw; anderzijds vormt de integratie van de bestaande panden een overgang naar de kleinschaliger bebouwing in het gebied.